بسمالحق
با نام آزادي، آگاهي و برابری
تقديم به آنان كه از نابساماني ها رنج ميبرند و راه نجات ميطلبند
با سلام و سپاس از خداوندي كه اين جرأت و جسارت را در سالي كه آن را سالِ نوآوري و شكوفايي نام نهادهايد عطا كرد تا در يادداشتي خطاب به شما كه روزهاي پيش از انقلاب در سنگر مبارزه با ظلم و استبدادِ قدرت به دستان در كنار هم بوديم و جناب عالي در كسوتِ يك روحانيِ روشنفكر و مبارز برايمان از حكومت عدل علي(ع) و رفتار او با مخالفين ميگفتيد، نکاتی را يادآوری کنم.
آن روزها ميگفتيد داستانِ زن يهودي را كه خلخال از پاي او كشيده بودند و ميگفتيد چگونه علي (ع) دستِ برادر نابينايش عقيل را به خاطر سهم بيشتر از ديگران خواستن به آتش نزديك كرد و ما را به خاطر برپايي چنين حكومتي آماده ی هر نوع فداكاري ميكرديد. اكنون در سالِ جديد و پس از گذشت 30 سال از آن روزهاي به يادماندني ميخواهم سخني بر نوشتهها و گفتهها و اعمالِ شما داشته باشم.
پس از پيروزي انقلاب و تبديل نظام شاهي به نظامِ اسلامي هر يك به سويي رفتيم، شما مدارج پيشرفت را با عضويت در شوراي انقلاب و وكالت مجلس اوّل و رياست جمهوري و تا امروز رهبري نظام طي كرديد و من به عضويت شوراي موقت دانشگاهِ تهران انتخاب و پس از بسته شدنِ دانشگاهها به بهانه ی انقلاب فرهنگي و اسلامي كردنِ دانشگاه ها تنها به دليل پيشبيني حوادث آينده دچار گرفتاري ها، زندان و شكنجه و بيماري هاي گونهگونِ باقي مانده از آن دوران شدم. اجازه دهيد حالم را برايتان تشريح كنم و بگويم كه:
جاي جايِ تنم زخمدار «تعزير» است
و قلب و كليه و مثانه جملگي بيمار
و پشت گوژ ز سنگيني و صلابت دار.
حال به مناسبت بيست و هشتمين سالگرد تعطيلي دانشگاه ها و پس از مدتي كلنجار رفتن با خودم كه بنويسم يا ننويسم و با پذيرش تمام هزينههاي آن و با توجه به اين كه سالخوردگي و بيماري ممكن است فرصت را بگيرد و موفق به باز كردن سفره ی دل با جناب عالي نگردم، مينويسم؛ هرچه باداباد.
راستي يادمان نرود شما و ديگر روحانيون بارها پيش از پيروزي انقلاب در گوشمان خوانديد كه «قولوا الحق ولو علي انفسكم» حق را بگوييد هر چند به زيان شما باشد. پس ميگويم و مينويسم براي ثبت در تاريخ.
وقتي حزب جمهوري اسلامي كه شما يكي از رهبران آن بوديد تصميم گرفت دانشگاه ها را تعطيل كند و گردانندگي اين كار به عهده ی آقاي حسن آيت دبير سياسي حزب و دوستِ آقاي دكتر بقايي[1] نهاده شد، ايشان از اواخر سالِ 1358 كار خود را شروع كرد و در جلسهاي گفتند:
"دانشگاه به اين صورتِ فعلي بايد تعطيل بشود و برنامههاي آينده، كارهاي علمي در رابطه با مردم و در زمينه ی ايدئولوژي و اسلامي كردن، اين كليات مسأله است. و مطمئن باشيد كه نقشه آماده است و اصلاً زير و رو ميشود تمامِ مسائل و غير از مسائلي كه شما فكر ميكنيد ميشود، بعد از 14 خرداد مطلقاً نه امتحاني خواهد شد و نه دانشگاهي باز خواهد بود، دانشگاه تعطيل خواهد شد."[2]
طبق برنامه ی تنظيمي روز سهشنبه دوّم ارديبهشت 1359 دانشگاه ها توسط عوامل حكومت براي اسلامي كردن اشغال شدند و فرداي آن روز (چهارشنبه سوم ارديبهشت) مديريت دانشگاه تهران كه ميدانست هدف نه اسلامي كردن دانشگاه ها كه تسلط بر آن هاست و تصفيه ی عظيم استادان و دانشجويانِ دگرانديش در پيش است، طي يادداشتي اعلام استعفا كرد و نوشت:
"... هنوز چند روز از دعوتِ رئيسجمهور از ملت براي وحدت در مقابله با امپرياليسم نگذشته است كه ناگهان ظاهراً با يك برنامه بدونِ مطالعه و بيآنكه شوراي انقلاب و ادارهكنندگان مملكت با مقاماتِ دانشگاهي از جمله دانشگاه تهران كوچكترين تماسي گرفته و مشورتي كرده باشند تصميمي گرفتند كه مملكت را با سوء استفاده گروههاي ضد انقلاب ازاين فرصت، متشنج كرده و به آتش و خون كشيد و بهترين بهانه به آمريكاي جهانخوار داد تا بلافاصله از درهمريختگي وضع ايران اظهار خوشحالي كند[3]...."
و چند روز از اين ماجرا و اشغالِ دانشگاه ها نگذشته بود كه جناب عالي در خطبه ی نماز جمعه روز 15 ارديبهشت 1359 خطاب به مديريت مستعفي دانشگاه تهران فرموديد:
"آقاياني كه مسئول دانشگاه بودهاند در طولِ اين يك سال هر كارِ خلافي در دانشگاه انجام گرفته است. اين ملت حق دارد گريبان آن ها را بچسبد و از آن ها جواب بخواهد. دستهجمعي استعفا ميكنند و گناه را به گردنِ دولت و در حقيقت به گردنِ ملت مياندازند. اين يك خيانت است، اين كار يك خطاي بزرگ است. اين عمل ضربه زدن به حيثيت اين انقلاب است. آقايان مسئولِ اين مفسده انگيزيهاي اين يك سال دانشگاه هستند بايد به اين جواب ميدادند. نبايد در مقابل مردم ميايستادند، نبايد براي جلب چند نفر يا يك قشر يا يك جناح و كسبِ وجاهت و كسب حيثيت و آبرو در مقابل انقلاب و در مقابل شوراي انقلاب ميايستادند."[4]
جناب آقاي خامنهاي؛ راستي ما در آن يك سال و چند ماه چه كرده بوديم كه ملت بايد گريبان ما را ميگرفت و از ما جواب ميخواست؟ مگر ما بعد از فرمايشات شما در نماز جمعه بارها تقاضا نكرديم در يك مناظرهي رودررو با هم بنشينيم و گفتگو كنيم تا مردم به قضاوت بنشينند؟ اصلاً ما در استعفانامه چه گفته بوديم جز اين كه اسلامي كردن دانشگاه و جامعه از طريق خشونت و حمله به دانشگاه ها و مراكز اجتماعات و حذف دگرانديشها ميسر نيست. مگر ما اعلامِ خطر نكرديم كه با بستن دانشگاه ها دهها هزار دانشجو را خلع قلم نكنيد تا سلاح به دست شوند؟ مگر ما وقايع دهه ی شصت را كه منجر به زنداني شدن و كشتار دهها هزار از بهترين زنان و مردانِ اين سرزمين شد يادآوري نكرده بوديم؟ آن ها كه روزي به ما ميآموختند كه پيامبر و علي و ديگر امامان شيعه با مردم عادي به بحث مينشستند و به حرف آن ها گوش ميدادند، چرا حاضر نشدند حتي جواب درخواستهاي ما را براي يك گفتگو بدهند؟ شما بعد از بستن دانشگاه ها آن چه خواستيد كرديد، امّا نتيجه چه شد؟ اجازه دهيد جملاتي از جناب مصباح يزدي كه يكي از سرشناسترين ايدئولوگها و استراتژيستهاي رژيم است را در اين جا بياوريم تا نتيجه ی حكومتِ اسلامي بعد از حدودِ 30 سال مشخص شود:
"نسلِ آينده در معرض خطر است كه نه آداب قديمي و سنتي و نه ارزشهاي اسلامي بر تربيت آنها حاكم است و با اين فرهنگ غربي و تلويزيون و دروسِ دانشگاهي تربيت شدند و در كلاس درس، دانشجويان غير از بدگويي به نظام و بعضاً به اسلام چيز ديگري ياد نميگيرند. وي افزود بايد سعي كنيم اين نسل جوان را تقويت كرده و در تربيت ديني آنها نقش داشته باشيم، ايشان افزودند نبايد توقع داشته باشيم كه اگر فرد يا گروهي برنامة صحيحي ارائه كرد صرفِ امضاء رئيس دولت حتماً اجرا ميشود كه در اين صورت بايد كشور در چند ماه مانند حكومت اميرالمؤمنين (ع) ميشد. (ايشان با كمال زرنگي توپ را به زمين شما پرتاب ميكند و ميگويد:) دستور مقامِ معظم رهبري بر همه چيز اعتبار و مشروعيت ميدهد و ما در تصميمگيريها نبايد دخالت كنيم و هرچه ايشان امر كنند آن را ميپذيريم."[5]
جناب آقاي سيد علي خامنهاي؛ فرمايشات جناب مصباح يزدي در مورد وضع جامعه و دانشگاه ها خاطرات حدودِ پنجاه سال قبل را در من زنده كرد. در آن سال ها ما نوشتهها و گفتههاي شما را با تمام وجود ميخوانديم و ميشنيديم از جمله كتابِ «ادعانامهاي عليه تمدنِ غرب و دورنمايي از رسالتِ اسلام» تأليف سيّدقطب با ترجمه ی سيدعلي خامنهاي و سيدهادي خامنهاي. اين كتاب با مقدمه ی نسبتاً مفصل و آموزندهاي در آذرماه سال 1349 در چاپخانه ی دقت مشهد به چاپ رسيد و منتشر شد. مترجمين، كتاب را به آنان كه از نابساماني ها رنج ميبرند و راهِ نجاتي ميطلبند اهداء نمودهاند. در مقدمهاي كه جناب عالي به آن نوشتهايد آمده است:
"در اين كتاب پس از شمارش مشكلاتِ «تمدن صنعتي غرب» و نشان دادنِ نابسامانيهايي كه براي انسان ببار آورده و پس از معرفي انسان و بازگو كردنِ ويژگيهاي اين موجودِ «يگانه» و «بينظير»، راهِ حل نهايي در اين ابتلاء بزرگ را با نظري دقيق و قلمي شيوا و با اخلاصي هرچه بيشتر ترسيم و تحليل كرده است.
بنظر او ـ و به نظر ما ـ اين معجزه در انحصار اسلام است، ديگر راهها جز سرگردانيِ بيشتر، نتيجهاي ببار نميآورند و همچنان كه خود مولود عجز و ضعفاند، جز بر عجز و ضعف آدمي كمكي نميكنند، فقط اسلام است ـ اين مكتب الهي ـ كه چون زاييدهي علم و قدرت و حكمت است ميتواند انسان را به علم وقدرت و حكمت رهنمون گردد.
ما نمكپروردگانِ «اسلام» كه يكروز بهترين مرحلهي زندگي خود را از آن گرفتهايم، معجزة «نظامِ اسلامي» را از نزديك ديدهايم نبايد خود را فريب دهيم و به سرابي دل خوش سازيم. بسي نابخردانه است كه بجاي نسخهي تجربت نمودهي خود، باطلهي ديگران را بدست گيريم و نيروي خود را اينجا وآنجا هرز كنيم.
اگر آدمي بايد در راه آرماني و هدفِ مقدسي تلاش كند و با اين تلاش بزندگي خود معني و جهت بخشد، همان بهتر كه راهِ خدا را كه سرانجامِ آن «نقطهي اوج انسانيت» است برگزينند و نظامي اسلامي را كه ضامنِ آزادي وبرابري و عزّت و نيكفرجامي است بطلبند و در راهِ آن تلاش كنند. اينست آن تلاش مقدسي كه بزندگي جلوه و صفا ميبخشد و آدمي را لايق عنوانِ «خليفهي خدا» ميسازد و بيگمان در آخر كار نيز با موفقيت و پيروزي قطعي قرين ميگردد.
... باميد
